Pjetër Nikolla
P O E Z I, marrë nga libri im,
”E vërteta e Mitologjisë Pellazgo-Ilire”, II, (Poezi), bot.2016. f. 102
MË I MADHI PERANDOR
KONSTANDINI YNE ILIR*
Lindi në Nish, qyteti i Bardhë,
Kryeqytet Ilir, ishte atëherë,
Babaj gjeneral, Kostanti i Parë,
Helena, e ëma, shenjtëreshe e Krishterë!
Mori titullin, “Viktor”, fitimtar,
Gjeneral ushtrie e personalitet,
Bëri epokë, në Botën mbarë,
Reformator në shoqëri e në shtet.
I pari ndër perandorët
Që i dha liri besimit
Dhe i pari që ligjëroi
Besimin e Krishterimit.
Ndaloj luftën e gladiatorëve,
Dhe të krishterët në torturë e në ndjekje,
Nxori krishterimin nga katakombet,
Hoqi denimin në kryq me vdekje!
Perandor ilir me përmasa të mëdha,
Ligje vendosi për të varfërit e botës,
Jo! Të shes e të vras fëmitë si baba
Dënoj ashpër shkeljen e kurorës!
Çdo denigrim për njerzit, dënoj,
Me ligj caktoj të dielen pushim,
Tre dekada i nderuar drejtoj,
Solli kulrurë e qytetrim.
I Madh ishte Konstandini;
Dhe për ato që bëri,
Dhe për atë që ishte,
Një Perandor të shenjtë kishte.
Para një beteje, e pa në ëndërr,
Në qiell fitoren e shkruar,
Në tokë ishte me emër,
Zoti në Qiell e ka bekuar!
Ditët e fundit të jetës,
Me dinjitet të lartë
U pagëzua dhe vdiq
U fut në arkivol të artë.
Ishte i pari perandor
Që iu vendos varri i tij,
Midis dymbëdhjetë apostujve
Mbeti i shejtëruar në histori.*
* Konstandini i Madh u lind në Naissus (Nish) në 27 shkurt 272. Vdiq në Ankyra (Ankara) në 22 maj 337. Perandor gjatë viteve 306-337, për 31 vite rrjesht.
Kostandini i Madh ishte i biri i gjeneralit iIir Kostantit I dhe i Helenës shenjtereshe. Personaliteti i tij i jashtëzakonshëm bëri që të lërë në historinë e Perandorisë Romake veprimtari e vlera të pa- krahasueshme për të gjitha kohërat. Si perandor, ishte një gjeneral i madh që mbajti me nder titullin “Vicktor”(Fitimtar), duke mos patur asnjë humbje gjatë gjithë jetës së tij.
Konstandini bëri epokë në kohën e tij si reformator i madh, duke i imponuar Romës revolucionin konstandinianë të shtetit dhe të shoqërisë. Ai e nxori krishterimin nga katakombet dhe e bëri të barabartë me paganizmin. Me reformuat bëri përparime të mëdha shoqërore. Ai përjashtoi të krishterët nga torturat, vendosi dëmshpërblimin e të krishterëve për konfiskimin e pronave, i dha të drejtën kishës të lironte skllevërit, si edhe ipeshkvinjëve u dha të drejtën për të gjykuar të krishterët sipas ligjit. Masat reformatore ishin rrënjësore. Ai hoqi dënimin me vdekje në kryq, ndaloi luftën e gladiatorëve, ndaloi të drejtën e babait për të vrarë ose shitur fëmijët. Vuri ligje të forta për kufizimin e divorceve, duke dënuar shkeljen e kurorës. Vuri ligje për të drejtën e trashëgimisë dhe për ndihmën e të varfërve e të jetimëve. Në vitin 321 ishte Konstandini i Madh që caktoi të dielen pushim. Ishte ideator i ndërtimit të kulteve kristiane më të rëndësishme për të gjitha kohërat si katedralen e Shën Pjetrit në Romë, të Shën Sofisë në Konstandinopojë dhe tri bazilikat e mëdha në Vendet e Shenjta. Themeloi kryeqytetin Konstandinopojë me emrin e tij. Vizioni konstandinian ishte për Romën e përjetshme.
Veprimtaria e Konstandinit të Madh ishte me përmasa të mëdha, por një ditë u sëmur rëndë dhe në ditën e Pentekotës në 22 maj 337, vdiq. U rrethua nga nderimet më të mëdha mortore; trupi i tij u fut në arkivol të artë dhe i veshur me purpur u varros në Kishën e Apostujve të Shenjtë, në mes 12 varreve simbolike të Apostujve, duke treguar se dhe ai ishte Apostull, më i madhi Apostull i Krishtit. Kishat me emrin e tij janë në gjithë botën e Krishterë.
E ëma e Kostandinit, Helena për meritat e saja të jashtëzakonshme është shpallur shenjtore. Konstandini i Madh pa në qiell “in hoc signo vinces”, “Me këtë shenjë ti do të fitosh”. Kjo ka qenë motoja e tij, shenja nga qielli që i dha vetëm fitore gjatë gjithë jetës së tij.*
*Nga Thesari i Shenjtorëve, Tiranë 2000, f. 170-174
