Më 12 nëntor 1944, në ditët e fundit të luftës, njësitet guerile komuniste të kryeqytetit pushkatuan pa gjyq 14 njerëz. Nuk ishin emra të panjohur. Ishin botues, gazetarë, tregtarë, ushtarakë, patriotë, njerëz që qyteti i njihte dhe i nderonte.
Mes tyre ishin Ismail Agë Petrela dhe vëllezërit Mumtaz e Vesim Kokalari, botuesit e shtëpisë “Mesagjeritë Shqiptare”. Të njëjtin fat pati edhe gazetari Nebil Çika, drejtuesi i revistës “Minerva” dhe i gazetës “Arbëria”.
Atë ditë u pushkatuan edhe Muharrem Lleshi dhe tregtari durrsak Lluka Xhumari. U pushkatua Reshat Stërmasi, ushtaraku që kishte dhënë dorëheqjen për të mos i shërbyer pushtuesit italian dhe që më pas iu bashkua rezistencës. U pushkatua Rifat Tërshana, patrioti dibran që i kishte dhënë kaq shumë arsimit shqip.
Tregtia, shtypi, shkolla shqipe: këtyre u kishin shërbyer. Disa prej tyre i ishin kundërvënë edhe pushtuesit. Asnjëri nuk pati të drejtën e një gjyqi.
NJE PËRRALLË HEBRAIKE PER MBRËMJEN
11/11 – DATA E QIRIUT QE NUK DONTE TE SHUHEJ
Thuhet se, në një qytet të vjetër hebre, një rabin i mençur u kishte treguar nxënësve një përrallë për një qiri të vogël.
Një mbrëmje, një fëmijë e pyeti:
– Mësues, përse njerëzit vazhdojnë të ndezin qirinj, kur bota është kaq e madhe dhe errësira kaq e pafundme?
Rabini buzëqeshi dhe iu përgjigj:
– Sepse errësira nuk largohet duke e mallkuar. Ajo largohet duke ndezur dritën.
Pastaj mori një qiri dhe ia afroi një tjetri. Flaka kaloi nga njëri te tjetri, pa u pakësuar.
– Shiko, – i tha, – njeriu mund t’ia japë dritën tjetrit pa humbur asgjë nga vetja. Vetëm kështu mbijeton njerëzimi.
Sot është 11 nëntori. Një datë që mbart kujtesën e armëpushimit të vitit 1918, fundin e Luftës së Parë Botërore dhe një prej mësimeve më të dhimbshme të historisë: qytetërimi mund të ndërtojë biblioteka, universitete e pallate madhështore, por mund të shkatërrojë veten kur harron njeriun.
Ndoshta kjo është arsyeja pse librat na duhen më shumë se kurrë. Ata janë qirinjtë e brezave. Na mësojnë se historia nuk është vetëm ajo që ka ndodhur, por edhe ajo që nuk duhet të lejojmë të përsëritet.
Në këtë bibliotekë, mes mijëra librave dhe shkallëve që ngjiten drejt tyre, më vjen ndër mend një e vërtetë e vjetër: njerëzimi nuk shpëtohet nga ata që kanë më shumë pushtet, por nga ata që kanë më shumë dritë brenda vetes.
Dhe ndoshta pyetja për 11 nëntorin nuk është sa larg kemi mbërritur, por sa njerëz kemi ndihmuar të mos humbasin rrugën.
Sepse bota ka nevojë për më pak mure dhe më shumë qirinj.
Photo credit @elinkadillari
Outfit @pommedamourfr
Make up artist @fata.beautycenter
