Si duhet t’a zhvillojnë sportin fëmijët.– Tregim.–
Sporti ynë në masën e gjerë të fëmijëve,ka arritursuksese të mëdha sidomos në fushën e mekanizimit.
Me kujdesin që tregohet për shëndetin tuaj,ku janë krijuar të gjithë mundësitë që ju të rriteni të qeshur,e t’i gëzoni pranverat që do të vijnë akoma më shumë te mira.
Ne e duam shume sportin,më tha Genti një dite.Unë dhe Alma lozim tërë ditën.
Jo xhaxhi,dëshira dhe pasioni juaj për sportin është i madh,pasi dhe vetë jeta juaj është lëvizje.Sporti me të vërtetë të ndihmon për një zhvillim sa më harmonik.Ky natyrisht duhet të kryhet në bazë të disa kritereve të drejta,kur njihen kufijtë fiziologjike e nuk kalohen ato.Marrja me lojra me arë të zgjatura me intensitet pak të lartë,nuk i përshtatet moshës tuaj,por dhe hezitimi për t’u marrë me fiskulturë e sport është gabim i pafalshëm për fëmijët tonë.
Ti Genti së bashku me Almën,të luani,të merrni pjesë në shëtitjet me klasën,të shkoni ekskursione me shokët e shoqet,të notoni e mos harroni asnjë ditë pa zhvilluar gjimnastikën e mëngjesit.
Ne nuk u këshillojmë të bëheni si Berti që tërë ditën luan me top e nuk mëson fare mësimet.Ai dje theu dhe xhamin e teta Norës.
Por ama edhe si Ardi mos veproni.Ai është qullaman e nuk merr pjesë në asnjë aktivitet fiskulturor.A e keni pare sa i shëndoshë është mezi ngrihet nga vendi,faqet i varen deri afër supeve,sa keq.
Po ç’të bëjmë ne xhaxhi,ne nuk dijmë sa e si duhet të lozim e të veprojmë.
Po,po ke të drejtë.Ne mësuesit e edukimit fizik e kemi detyre t’ju ndihmojmë.Bile edhe nè kushte tè ndryshème shtèpije qè ndodhemi,
Unë duhet t’ju tregoj juve dhe shokeve tuaj,se që të rriteni të fortë pa pasoja negative në organizem duhet të merreni me fiskulturë, e sport ose të sterviteni aq sa pa i kaluar pragjetë e sigurise fiziologjike të organizmit.
Si tregues fiziologjik sot në praktikat janë frekuenca kardiake,(pulsi),frekuenca respiratore(frymëthithja e frymënxjerrja),ventilimi polmonar,si dhe konsumi i oksigjenit.Duke ditur se zemra juaj rreh çdo minute rreh 70-90 here në qetësi.Kjo matet edhe vetë,duke kapur dorën e majtë në kyçin e dorës poshtë gishtit të madh me dorën e djathtë,kryesisht me gishtin tregues e të mesit,shohim akrepin e sekondave e fillojmë e numurojmë të rrahurat që ndjehen aty për deri sa të mbushet një minutë.Kjo është frekuenxa kardiake bazë që zakonisht matet pesë minuta pasi jemi ulur ose shtrire.Ndërsa frekuenxa kardiake maksimale matet zakonisht pas një veprimi shumë të shpejtë të distancës 50m(menjëhere pasi mbërrijmë)Duhet tè kemi dhe kujdes qè pas mbritjes sè njè veprimi te shpejt pulsim juaj po marr shembull Gentin 12 vjeçar nuk duhet t’è kaloi numurin 168 tè rrahura nè njè minutè.Se ndryshe ushtrimet nuk bèjnè mirè nè organizèm.Megjithèse ka dhe shumè faktorè tè tjerè qè duhen marrè parasyshè;–Si gjendja e organizmit,koha e pjesèmarrjes me ushtrime,pesha,seksi,kushtet e jetesès,ambjenti etj.
Ti Genti pulsin optimal që duhet të luash apo stërvitesh duhet të kesh deri në 156—168 të rrahura në minutë e nuk duhet të kaloi ky kufi.Ndërsa në interval të shkurtëra siç ishte ky segment veprimi,apo siç mund të ndodhë në një lodër të ndryshëm.Por pas atij segmenti gjithmonë duhet patjetër të ecësh lehtë në formë çlodhje për 60-90 sekonda .Këto segmente nuk duhen përsëritur shpesh.Po kështu veprohet edhe për numurin e frymëthithjeve e frymënxjerrjeve në minutë(frekuencën respiratore)Kjo matet kështu,afrohu këtu Alma,vendose dorën e majtë mbi bark ose gjoks shikoje kronometrin e numuro së bashku me mua.Mua më dolën 22 herë në minutë. Mua tha Alma 13 vjeçare e gëzuar,mè doli 30 herè.Në vrapimin 50m jepi shpejt Alma….Nisu…Koha,8.6 sekonda.Afrohu shpejt Almafillo e numuro –Po mèsues , mua mè dolèn 48.Ama sipas koofiçentit qè deln nga llogaritjet, t’i nuk duhet t’è kalojshè nè stèrvitjet e tua numurin e 41—44 respiracione nè minutè.
.Ndërsa ventilimi polmonar që përfshihet në treguesit tuaj fiziologjik rritet si rezultat i energjisë kinetike të frekuencës kardiake dhe i pastrimit të domosdoshëm të gjakut në mushkëri.Sidomos në aktivitetet sportive me ngarkesa fizike maksimale duhet mbajtur koefiçentet e mësipërm që edhe ky tregues të mos kalohet.Por sipas treguesve të nxjerrura me lartë edhe konsumi i oksigjenit në organizmin tuaj që është në propocion të drejtë me frekuencën kardiake,kryhet në kondita sa më optimale dhe ka tregues shumë pozitiv gjatë punës në këtë ngarkesë fizike në organizëm.
Duke ditur dhe kapacitetin vital (jetësor) të mushkërive tuaja që matet me një aparat që quhet spirometër është e lehtë të gjendet se cilës frekuencë respiratore i përgjigjet kërkesës energjetike për kryerjen e lëvizjeve jetësore e sportive.Po kèto hollèsi tè treguesve pèr parametratè sportiv tè shèndetit tuaj do i mèsoni mè vonè.Po tani,vetèm pèr njohuri fillestare.
Duke ditur këto parametra ne bëjmë që të mos kalohet limiti i sigurisë ,fiziologjike.Pra të rritemi më të gjatë,më të fortë,më të shpejtë e më të shëndetèshem..
Gjatë lojrave apo stërvitjeve me parametrat e treguara më larèt edhe diferenca e oksigjenit që lind ndërmjet arterieve dhe venave,nuk ka problem të madh për t’u eleminuar pa as një pasojë negative.Konsumi i oksigjenit në këtë rast rritet 10-20 %.Si funksionon i veprimtarisè sè ushtrimeve organit dhe gjithè organizmit i shtohet nevoja për oksigjen.Por duke u mbështetur në parametrat e sipër treguara, edukohet eleminimi i kësaj nevoje e si rezultat rritet forca anaerobike(pa ajër) e aerobike-(me ajër) e muskujve.
Me këto tregues edhe djegje e lëndëve ushqimore nëpër qelizat e ndryshme të organizmit e sidomos nëpër qelizat e muskujve kryhet në kondita normale.E prandaj edhe detyra e mèsuesve tè edukimit fizik èshtè qè si tè gjithè mèsuesit e tjerè tè japin detyra shtèpije nxènèsve nè kushtet e Covid—19,se èshtè e domosdoshème,pèr tè eleminuar plogèshtinè dhe dhjamosjen.
E shikoni Genti dhe Alma se sa e rëndësishme është që të njohësh domosdoshmërinë e marrjes me fiskulturë e sport por edhe të dish se si duhet të merresh.
Prandaj kur keni raste të lodhjeve të mëdha,mos u nxitoni të luani përsëri apo të stërviteni pa kaluar të paktën 36 orë se do të keni pasoja negative në organizëm.
Kjo nuk është shkak për të mos u marrë me aktivitete sportive,këtë e keni vetë në dorë.
Ju gjithmonë do të keni parasysh se krahas mësimeve të tjera do t’i kushtoni patjetër kujdes të veçantë edhe edukimit fizik e aktiviteteve sportive brënda dhe jashtë shkolle e kudo Po tani nè kushtet qè ndodhemi,aplikoni nè shtepi sipas mundèsive tuaja..
Asllan Kasa
Mjeshtër i madh i punës
