Ishte janar atë ditë….
– Alo, Shqipe! – e merrja në telefon.
– O, të keqen motra! – përgjigjej menjëherë, thua përgjonte receptorin, – si jeni andej…?
I zinte me radhë, një këtu e një atje, nuk pushonte së pyeturi.
– Ne mirë jemi, – e ndërprisja, – po ti, motër?
– Oh, jam shumë mirë, ja dëgjoma zërin.
I vija veshin zërit të kristaltë, si çikërrimë kroi dhe doja më gjithë shpirt ta besoja, po e dija se nuk ishte e vërtetë. Shikimi e kishte lënë prej vitesh, diabeti ia kishte dobësuar organizmin, sa vinte tretej, as dyzet kilogram nuk kishte mbetur, po kurrë nuk e tregonte lëngatën, kurrë nuk fliste për vuajtjet e veta fizike, kurrë nuk rënkoi. Ai që nuk i ndahej, ishte meraku për të tjerët. Në shpirtin e saj, në atë gjoksin e pakët që sa vinte bëhej më i pakët, kishte vend për të gjithë.
Zot, sa shumë nxinte ai gjoks!
– Fjete mbrëmë?
– Oj, të fjetur top!
E dija se gënjente sheshit, flinte a s’flinte tre orë, e dija se tërë natën mendonte për fëmijët, nipin, mbesat, për ne vëllezërit e motrat që na kishte larg dhe i mungonim vazhdimisht. E dija se shpesh kujtonte Vitën, çupën e vetme qe e shtiu në dhe në moshën njëzetepesë vjeçare, mendonte për të shoqin, Zylfiun, që e la vite më parë, e lexoja fare mirë zemrën e saj të plagosur që nuk pushonte së lënguari.
– Po, hë, më thuaj si është…? – më niste një varg pyetjesh për njerëz të afërt e të largët, të rinj e të moshuar, për emra të shumtë, sa mezi i kujtoja!
E merrte malli për gjithë ç ’kishte njohur në jetën e vet të gjatë, mbante mend hollësira këtu e njëzet a tridhjetë vite të shkuara, më habiste gjithnjë me kujtesën e saj rinore, emra që nuk i ngatërronte kurrë. Nganjëherë i përgjigjesha edhe për ata që nuk e dija tamam si ishin, po nuk ndodhi kurrë t’ia hidhja.
Shpesh vrisja mendjen përse tërë ai shqetësim. Përse nuk harronte qoftë edhe një të vetëm? Përse interesohej edhe për ata që pothuaj e patën harruar?
Sot që pushoi së rrahuri zemra e saj e madhe, sot që ndodhem larg, dhe nuk mund ta shoh dot për herë të fundit, i mbuluar nga lotët, e kuptoj se ishte malli për njerëzit që i digjej në kraharor si pishtar, se ishte largësia ajo që e zhuriste, se ishte shpirti saj i mirë që nuk gjente prehje, kur dikush vuante.
Çfarë kanë më tepër shenjtorët? A nuk ka qenë dashuria për njerëzit që i ngriti në atë lartësi? E nëse është kështu, Shqipja, motra ime e madhe ishte shenjtore, u largua si shenjtore, do të jetojë paskëtaj si shenjtore.
Se shenjtoret nuk vdesin kurrë.
“”””””””””””””””””””””””””””””””””””””
Gjethet bien në pranverë
( Fragment…)
Te sheshi zvarritën banorët e pesëdhjetë fshatrave. Shumica qanin fshehur, thua turpëroheshin prej lotëve. Një çupë fare e re fshinte sytë e buhavitur, të ëmën plakë e mbanin për krahu.
Braho Fordina fërkoi kyçet e duarve, ngriti sytë të merrte sa më shumë imazhe. Në cep të opingës një gjethe e tharë kumbulle fërfëllinte nga era. Druante mos shkolitej e fluturonte, po fletëza e gjorë qëndroi me kokëfortësi.
Gjindja mbajti frymën.
Në qetësinë e përmortshme u dëgjua një zë i thatë si tingull teneqeje.
– Çfarë ke për të thënë?
Djali e shikoi me habi fëmijësh. Çfarë priste të thoshte? Se jeta e tij sapo kishte nisur, se në shesh një vajzë e priste, se nuk donte të vdiste aq i ri? Kush nuk i dinte këto!
Çoi dorën, vuri pak rregull flokëve shprishur nga thëllimi.
– Lanin, – tha, – dua Lanin.
Zbatuesi i ligjit s’e kuptoi, u mat të kërkonte sqarim, kur vuri re dikë që u shkëput nga turma me çantë në dorë.
“Ky qenka tjetri, – mendoi.
Lani nxori nga trasta fustanellat, kapat, këpucët, të gjitha të bardha. Nga mesi i turmës u qas një plak thatanik me gajde, pas tij dy të tjerë me fizarmonikë e daulle.
Djali i përkëdheli me sy, si t’i falënderonte me gjithë shpirt.
Plaku e puthi me dorë, lëshoi tingujt e gajdes. Të tjerët e ndoqën. Në mes të sheshit buçiti melodia e njohur.
Braho Fordina ngriti këmbën e djathtë, u mbështet mbi supin e Lanit, nisi këngën.
“Plot molla lule të bardha…”
Ai e ndoqi me zë të dridhur nga mallëngjimi.
“… Hej, lule të bardha…”
Brahua kërceu mbi kokën e tij, ra me njërën këmbë të përkulur. Gjuri preku tokën, trupi kaba u përdrodh si pupël.
– Dil i mblidh moj çupë e re, – oshtiu zëri nën hijen e litarit që lëkundej me pulsin e valles.
– Unë i mbledh po s’kam në se, – pritësi mbante ritmin.
U dëgjua një “oh” e zgjatur vajze. Ai e vështroi vëngër nga ajri, si ta qortonte për dobësinë, u hodh përpara…
Qindra njerëz ndiqnin sy e veshë magjinë e Braho Fordinës, kapedanit të valles. E kishin parë të luhej nëpër dasma, fejesa, lindje, po kështu kurrë. Gratë s’u fshehën më, dënesnin me zë të lartë, vajzës së fikur i hidhnin ujë.
Befas një zë i dridhur plake u ngrit mbi të gjithë.
“Jam zgjuar apo në ëndërr oi, oi
Bir të bëri nëna dhëndër oi, oi…”
Me njërën dorë dridhte shaminë, me tjetrën shkulte leshrat e hirta.
– Të marton nëna me litarin, o bir, – u çor me zë të shuar.
– U çmend, – tha dikush.
Dhjetëra sy e panë me inat.
– Jepini fund, – urdhëroi zbatuesi i ligjit.
Zëri iu mpak.
Braho Fordina shkoi në litar i lehtësuar si besimtarët që rrëfehen para vdekjes…
