Abdurahim Ashiku

– Bisedë me prof. Shefik Osmani

* Ne jemi nji popull i kulturuar, nji popull që kemi hangër me dhambë diturinë. Ne i kemi hapur shkollat kur nuk na lejonte as turku, as greku dhe as serbi. Ne i kemi hartuar ato si vepër.

* Do tu uroja që nxënësit shqiptarë që janë atje… të mos asimilohen siç nuk janë asimiluar të parët e tyre.

* Po të dëgjosh për shembull vargjet e Fishtës, vargjet e Naimit, vargjet e Mjedës asht bukur. Fishta thotë në nji vend.

“ Dersa t’mundem me ligjërue,

dhe gjallë me frymë un jam.

Kurrë Shqypni s’kam me t’harrue

edhe n’vorr me t’përmend kam.”

Profesor ! Jemi këtu në një seminar ku pasqyrohet rruga e mundimshme drejt gjuhës shqipe në emigracion. Do të desha një panoramë të jetës suaj në fushën e pedagogjisë, si i hyre pedagogjisë dhe si arrite të jesh një ndër njerëzit më të nderuar të kësaj fushe ?

Pedagogjia nuk ka qenë andrra ime. Unë kam mbarue lice klasik. Në lice mësojshim gjuhën latine dhe gjuhën greke. Shumë kujtime kam prej asaj kohe, në mënyrë të veçantë për pedagogët e mi të cilët kanë qenë me të vërtetë të nivelit të lartë. Për shembull greqishten me tekstin e shkruan nga Ksenofonti e kemi ba me Pashko Gecin. Kemi ba edhe latinishten me Pashko Gecin fillimisht dhe pastaj me Henrik Lacin dhe me të tjerë. Duke ba këto ne kemi marrë një kulturë të veçantë për zhvillimin e letërsisë dhe mënyrën e vlerësimit të punimeve. Mua më kujtohet se vepra e madhe ose një nga kryeveprat e Homerit, Iliada, është përkthyer në gjuhën shqipe. Ne kemi ba për shembull kangën e njëzetekatër dhe mu më kujtohet vrasja e Hektorit e përkthyer ma bukur në dialektin gegë, veçanërisht në njëmbëdhjetë rrokshin e parë. Dhe thotë: “ Hektor im bir të lutem kij ti mëshirë për mue…” Është e ama që flet tani, është Hekuba në mos u gabofsha se atje kanë ardhë për me u lutë që të kthehet brenda ledheve të Trojës edhe e ama Hekuba, edhe i ati Priami, edhe e shoqja – Andromaka. E ama i zbulon gjirin dhe i thotë “ Hektor, im bir, të lutem kij ti mëshirë për mue. Ndero… ( vazhdon për afro dy minuta vazhdoi të recitojë vargjet e bukura homeriane )

Është e gjë e bukur, shumë e bukur. Ne e kemi studjue me një dashuri shumë të madhe dhe na vjen keq që grekët nuk u lejojnë për shembull çamëve dhe shqiptarëve të tjerë të mësojnë gjuhën shqipe sepse gjuha shqipe është e bukur, jashtëzakonisht e bukur. Po të dëgjosh për shembull vargjet e Fishtës, vargjet e Naimit, vargjet e Mjedës asht bukur. Fishta thotë në nji vend. “ Dersa të mundem me ligjërue dhe gjallë me frymë un jam/ kurrë Shqypni s’kam me t’harrue edhe n’vorr me t’përmend kam.” Janë fjalë të bukura këto, Por jo vetëm ato por edhe të të tjerëve.

Ku jeni mbështetur për të bërë tekstet e mësimit plotësues të gjuhës shqipe ?

Unë kam bërë tekstet për gjuhën shqipe të mësimit plotësues. Për këtë kam shku vend për vend. Kam shku në Itali. Kam kenë në Zvicër, kam kenë në Gjermani, në Belgjikë, Holandë. Të gjitha këto i kam shetitë, bile jo vetëm këto por kam qenë edhe në Kajro, edhe në Suedi dhe kam pa edhe shkollat ku mësohet gjuha shqipe. Fatkeqësisht ne nuk kemi tekste tamam si duhen për këtë shkollë. Ne flasim me të drejtë për internetin, bota ka përparue, por ne duhet t’i mësojmë të gjithë, të gjithë nxansat të cilët janë me internet e pa internet. Ata duhet të mësojnë të kaluarën e tyre, të mësojnë gjuhën shqipe, të mësojnë kush ka qenë Skenderbegu. Të mësojnë çfarë thonë të huajt për ne, çfarë thotë për shembull Johan Gustav Majeri, çfarë thotë për shembull Holget Peterseni, çfarë thotë Johan Turmani. Këto duhet me i ditë. Kemi shumë sende për tu thanë. Do të na thonë neve për shembull se sa shqiptarët e kanë ndihmuar Evropën. Mjafton lufta që ka ba Skënderbeu, qëndresa e tij, forca e tij që u vu kufirin ushtrive osmane që askush nuk mund tu delte përpara. Skënderbeu i ndaloi dhe i solli një shërbim të madh Evropës. Ato u zhvilluen normalisht në sajë të luftës që bëri Skënderbeu. Besoj që të gjitha këto duhen reflektuar.

Jeni takuar këtu me shumë mësues që kanë ardhur nga Greqia. Çfarë morët nga prania e këtyre në këtë seminar ?

Ky është një seminar vazhdim i seminareve të tjerë. Por nga seminari i Bernës që është bërë në vitin 2003, nga seminari i Prishtinës që është bërë në 2005-n, në mos u gabofsha dhe ai i Prizrenit ky ka një randësi të madhe për arsye sepse kemi një tubim mbarëshqiptar por duhet të kemi parasysh që edhe atë që duhen tekstet, duhen plan-programet.

Mendoni që duhet të kalojmë nga seminaret teorike në veprimtari praktike të të mësuarit të gjuhës shqipe ?

Për shembull po marrim plotësorin e Abetares. Gjuha shqipe ka 36 tinguj fonema. Dhe duke pas 36 tinguj ai duhet që të 36 tingujt, pamvarsisht se mëson në Itali ose në Gjermani, Zvicër, Danimarkë, Greqi vende që kanë nga 24 fonema, tinguj. Këto tinguj nuk mjaftojnë me e shqiptue tamam si duhet gjuhën shqipe. Kështu që duhet me punue me plotësorin e abetares. Ne mendojmë dhe kam ba para gjashtë vjetësh në Gjermani plotësorin e abetares. Por për të qenë i saktë, për të qenë në se kam të drejtë me e ba këtë apo jo unë kam marrë edhe katër mësues të tjerë, që dy janë këtu e dy nuk janë këtu të cilët i kam pyetur dhe kemi bërë një proces verbal dhe ata i kanë mësue edhe tinguj të cilët nuk i ka gjuha gjermane. Në të njëjtën kohë kam parë se nuk mjafton një orë mësimi i gjuhës shqipe me klasa të bashkuara. Por ne duhet tu bindemi atyre ligjeve që ka shteti mikpritës.

Çfarë mendoni se duhet të bëjë shteti shqiptar?

Ka plot sende që duhet të bëjë. Duke njohtë gjendjen ai nxjerr edhe detyrat. Këto detyra duheshin zbatue që ma përpara. Ne shkolla shqipe të mësimit plotësues kemi pas edhe tridhjetë vjet ma përpara por ato shkolla ishin në luftë për me u shkëput nga Jugosllavia. Dhe këtë punë e bëjshin vetëm shqiptarët e Kosovës. Këtë duhet ta bajnë edhe shqiptarët e Shqipërisë.

Cila është vepra juaj në fushën e gjuhësisë dhe të pedagogjisë?

Unë në fakt jam didakt. Unë kam shkrue edhe monografi, kam shkrue edhe tekste mësimit, kam ba edhe fjalorin e pedagogjisë i cili është i pari fjalor i pedagogjisë në gjuhën shqipe. Fjalori, në atë kohë që u botue ishte një guxim i madh por latinët thonë…guximtarët i ndihmon fati.

Si guxove ta bësh këtë?

Nga nevoja, ajo më shtyni.

A mendoni për një botim të dytë të tij ?

Botimi i dytë donë punë për arsye se për atë fjalor unë kam punue 15 vjet. Dhe së bashku me mue ka punue edhe gruaja ime. Ajo i shtypte dhe i redaktonte.

Cila është vepra juaj më e dashur ?

Janë shumë. Për shembull “Reflekse etnopedagogjike” është botue vëllimi i parë dhe tashti do të botohet edhe vëllimi i dytë. Aty janë 42 autorë të cilët dëshmojnë se shqiptarët kanë punue edhe për pedagogjinë. Ne nuk jemi popull i pakulturë. Ne jemi nji popull i kulturuar, nji popull që kemi hangër me dhambë diturinë. Ne i kemi hapur shkollat kur nuk na lejonte as turku, as greku dhe as serbi. Ne i kemi hartuar ato si vepër. I kemi hapur shkollat, i kemi botuar tekstet. Ka plot sende.

Çfarë do tu uronit mësuesve që punojnë në Greqi në vitin e ri shkollor ?

Do tu uroja që nxënësit shqiptarë që janë atje, se atje janë nja 650 mijë emigrantë normalisht, që njihen, çka do të thotë se ne kemi mbi njëqind mijë nxënës, ato të mos asimilohen siç nuk janë asimiluar të parët e tyre.

Çfarë duhet konkretisht të bëjnë ?

E para e punës me zbatue ligjet ndërkombëtare çka do të thotë të hapen shkollat, të botohen tekstet, të dërgohen abetaret, të bahet fjalori plotësor i abetares, të botohen tekste historie, të njihet historia e Shqipërisë dhe ndihmat që i ka dhanë Shqipëria Greqisë…

Durrës 23 korrik 2007

HOMAZH PËR NJË MËSUES TË MADH

Kjo bisedë është bërë në Durrës, më 23 korrik 2007, në seminarin mbarëkombëtar për Gjuhën Shqipe në emigracion.

Biseda është pjesë e librit “Rilindësit e kohës sonë” (“Njerëz që i dua 2)” faqe 62-66.

E lexova përsëri sot më 23 korrik 2012, ditën e dhimbshme të ikjes nga jeta dhe ëndrrat e Profesor Shefik Osmanit për Gjuhën Shqipe. Po e përcjell si një mesazh për ata që e duan Gjuhën Shqipe, për Rilindësit e Kohës Sonë në Greqi dhe në mbarë Evropën. Shefik Osmani ishte dhe do të mbetet një kolos i madh i pedagogjisë shqiptare, një njeri që i donte mësuesit emigrantë urimi i të cilit ishte:

“…Do tu uroja që nxënësit shqiptarë që janë atje, se atje janë nja 650 mijë emigrantë normalisht, që njihen, çka do të thotë se ne kemi mbi njëqind mijë nxënës, ato të mos asimilohen siç nuk janë asimiluar të parët e tyre…”

Nderim dhe respekt për këtë MËSUES të madh.

Abdurahim Ashiku