TREGIM.
OREKSI DHE SPORTI.
—Babi:–mè hahet shumè; foli Erjani sapo hyri nè derè.—Unè u habita,lèshova librin nga dora,e vura nè tavolinè. Nèna hoqi syzetè dhe po vèshtronte Erin. –C’ka ndodhur mor bir,m’u drejtua mua. – E’ po, sot nènè duhet tè kemi ditè tè gèzuar,djali ka kèrkuar vetè tè hajè. –Po ç’ka ndodhur pyeti sèrish nèna? –Ku ka qenè sot Eri, ç’kanè bèrè? Eri:–Gjyshe;–Ne sot kemi qenè nè marshim me klasèn,kemi vajtur shumè larg…Atje luajtèm lojra popullore,si Kala Dibrançe,Lufta e Kalorèsve,Topa djegèsi, volejboll,,, etj,etj. –Unè dhe mamaja shikuam njeri tjetrin nè sy:–Si nuk n’a ka vajtur mèndja mè parè,qè t’a nxirrnim e tè luante me shokèt. Po e kemi mbajtur tè mbyllur nè shtèpi,dhe kemi hequr tè zinjtè e ullirit me oreksin e djalit. –Ne vèrtetè banojmè nè katin e pestè, po kjo nuk do thotè qè mos t’a linim djalin tè dilte,tè lozète e tè zbavitej me shokèt.—Madje edhe ne duhet tè dilnim shètitje me tè, pasi vetèm mirè do kishim. –Po ne ;-njè herè se mos ftohet, herèn tjetèr se mos t’a zèrè dielli..e kèshtu me rradhè. —Ti e ke fajin birè;-Mu drejtua nèna,bile i ke thènè edhe mèsueses sè fizkulturès qè tè mos e lodhè shumè. Ndèrkohè Eri e kish kollofitur pjatèn e parè,i’a mbushèn tè dytèn, dhe kètu nuk bèri naze. –Kjo mè kènaqi, po dhe mè bindi qè t’i drejtohem njè mèsuesi tè edukimit fizik, qè tè merrej me djalin tim me stèrvitje speciale deri sa tè aftèsohej, pèr tè vazhduar pastajè stervitje tè rregullt nè ndonjè degè sporti. –E takova, ai mè priti me pèrzemèrsi, dhei’a thashè problemin. –Ju e njihni djalin tim,se nè atè shkollè èshtè ku ju jepni mèsim:–Ai èshtè shèndetligè dhe oreksin e ka patur shumè tè dobèt.Po sot pas njè marshimi qè ka bèrè me klasèn, ai pèr herè tè parè, kèrkoi dhe hèngri dy pjata. Gjè qè kurrè nuk kishte ndodhur mè parè:–Si shpjegohet kjo? Mèsuesi u pèrgjigj:–Tè gjitha lèvizjet jetèsore dhe sportive organizmi i bènè nè sajè tè energjive qè merren nèpèrmjet lèndève ushqimore, nga djegja e tyre nè pran tè oksigjenit. Prandaj duhet tè kemi parasyshè,se me shtimin e lèvizjeve,shtohen dhe kèrkesatè e organizmit pèr energji,si rrjedhim shtohet oreksi pèr marrjen e ushqimit. Ju,natyrisht jeni tè gèzuar,po nuk duhet tè nxitoheni e t’a lodhni shumè djalin. Kjo gjè duhet dalèngadalè, pasi ndryshe,sjellè çregullim nè organizmin e tijè. Pèr djalin tuaj duhet pèrpiluar njè programè special, pèr zhvillimin e tijè fizik tè gjithèanshèm, pèr deri sa tè bèhet pèr ndjekje tè rregullt tè sportit qè ka prirje. Po ama programi duhet tè pèrpilohet nè bazè tè tè dhènave antropometrike,fizike e shèndetèsore.Nè programè duhen patur shumè parasyshè: –Parimet e gradualitetit dhe i sistemacitetit pèr gjèndjen dhe moshèn e tijè.Ndèrsa pèr ju prindèr kamè njè porosi;–Mos u rrèmbeni shumè nga oreksi i fèmijès,dhe t’i jepni mè shumè se i duhet dhènè. Kurrè mos i jepni mè shumè se sa harxhon. Po tè marri mè shumè ai dhjamoset,gjè qè èshtè e dèmèshme. Kètu duhet kujdes.Ushqimi i tepèrt sjellè shumè çregullime nè organizèm e sidomos nè stomak. Ai shkakton zgjèrimin e volumit tè stomakut,gjè qè ngelet dèmtim i pèrjetèshèm. Le pastajè çregullimet nè zorrè e mè tutje.Pèr kètè duhet shpesh tè komunikojsh me mjekun specialist e me dietollogun. Pjesèmarrja e fèmijève nè fizkulturè dhe sport, èshtè domosdoshmèri, pasi dhe vetè jeta e tyre èshtè lèvizje e nuk duhet penguar asnjè herè,sidomos kur ky aktivitet èshtè i kontrolluar dhe i matur nè mènyrè shkencore. Kujdesi pèr shèndetin e fèmijès èshtè normè,po mènyra se si duhet tè kujdesemi duhet tè zgjidhet sa mè mirè nga çdo prind nè dobi tè shèndetit tè fèmijès sè tijè. Duke parè sa thamè, del se aktivizimi me efikasitet dhe kujdes nè aktivitetet fizkulturore, natyrisht ndikon shumè pozitivisht nè mbarèvajtjen e shumè funksioneve tè organizmit,kryesisht nè funksionin e tretjes, qè èshtè leva kryesore nè pèrmirèsimin e pothuaj gjithè funksioneve tè organizmit. Ushqimet duhet tè jenè tè shumè llojèshme, me zarzavate,perime qè kanè shumè vitamina e kripèra minerale,aqè tè nevojèshme pèr organizmatè nè rritje pa pèrmendur bylmetratè,mishratè,peshkun,vezètè ,mjaltin e sidomos frutatè. Duke u marrè me fizkulturè e sport, djegèja e lèndève ushqimore nèpèr qeliza bèhet mè e madhe e nuk lejon krijimin e shtresave dhjamore. Kjo djegèje nè qelizatè e muskujve kryhet nè dy faza:–FAZA ANAEROBE “PA AjèR” DHE FAZA AEROBE “ME AjéR”. Pèr shtjellimin e mè tejshèm se si zhvillohen djegjet nè kèto faza do i mèsoni mè vonè. Ose nè qoftèse dèshironi i keni nè librin tim:”Tregime pèr trupin dhe shèndetin. Duhet tè dijmè, se fèmijève,krahas mèsimève tè lèndève tè ndryshème, tè mos harrojmè t’i vèmè nè dispozicion edhe njè kohè pèr aktivitetin fizuk tè kontrolluar, sidomos nè kètè kohè tè Pandemisè qè janè nè shtèpi, duke filluar nga gjimnastika e mèngjesit. Si konkluzion;-S’duhet t’i trembeni as lojrave, as marshimeve e ekskursioneve,apo tè çdo llojè aktiviteti, pasi ato jo vetèm shtojnè oreksin,po dhe forcojnè orgsnizmin,natyrisht kur ruhet pragu i sigurisè fiziollogjike .
ASLLAN KASA.
