TREGIM.
SI I SHPETUAM INTERNIMIT!
Dèbora kishte mbuluar deri poshtè maleve.Ajo me petkun e bardhè kishte veshur dhe bregoret qè zbrisnin poshtè ,drejtè fshatrave kodrinorè. Shpendèt dimèror shkundènin dèborèn e degève kur fluturonin nga njè pemè te tjetra pèr tè kèrkuar ushqim. Edhe disa kafshè tè egra, nga nevoja pèr ushqim, kishin zbritur mè poshtè dhe rezikonin kafshètè shtèpijake tè zonès. Frynte Veriu, ishte ftohtè. Nè fshat nè shtèpinè e Beut tè fshatit po gostiteshin simpatizantèt dhe miqtè e tijè. Ata kishin ngrènè e pirè, duke kènduar gjithè natèn. Herè—herè diskutonin dhe pèr fatin e vèndit dhe rrezikun qè i vinte nga partizanèt, ata mendonin se ishin tè shitur tek tè huajtè. Ata nuk e mendonin se ç’qèllim kishte lufta partizane. Nuk u shkonte nè mèndje pèr vehten e tyre,qè tè arsyetonin si duhet;–Se pèrse kishin ardhur pushtuesit kètu? Ku ishte qèllimi i tyre final.Beu dhe pasanikèt ishin hipur mbi kalè e nuk mendonin pèr popullin qè ecte nè kèmbè apo duke u zvarrisur. Beu i zoti i shtèpisè,i mburrte shumè pushtuesit. Ai thonte:–Janè shumè tè mirè, janè me kulturè e zemèr tè bardhè. A e dini se sa tè pritèshèm janè, po t’u shkojsh nè shtèpi nè vèndin e tyre. Mua m’i morèn tè dy fèmijèt atje pèr t’i shkolluar. Kur unè vajta pèr tè dèrguar fèmijèt, ata mè futèn nè njè hotel qè as nè èndèrr s’e kisha parè. Kishin shumè rregull,çdo gjè ishte nè vènd tè vet. Fèmijèt i futèn nè njè konvikt si i thonin ata,ku kishe qejfè t’a shikoje e jo mè tè jetoje e tè mèsoje atje. Ky pra tè dashur ishte vèndi i tyre qè kanè ardhur pèr tè n’a ndihmuar e mèsuar neve. Ndèrsa kèta rrugeçèr e brekègrisur, dalin dhe u vènè pushkèn pèr t’i vrarè e t’i kthejnè nè vèndin e tyre. Janè shpirtèzinjè e nuk e njohin nderèn.Ju besojè qè keni dègjuar pèr to qè shkojnè shtèpi mè shtèpi, nè fillim duke lypur e pastajè duke u’a vjedhur,marrè me forcè,e duke i frikèsuar.E mos tè flasim pèr çeshtje nderi,se vèshtrojnè dhe gratè dhe vajzatè e shtèpive.Mos shikoni ata femra truthara, qè kanè dalè nè mal gjoja pèr tè luftuar kundra armikut qè èshtè miku jonè, qè kèrkon tè n’a sjellè qytetèrimin. Thonè qè ata flejnè bashkè, meshkuj e femra. Mendoni pra kush janè ata pabukèsitè, varfanjakè. Atyre nuk u ka dhènè Zoti, se janè tè pa fe e nuk besojnè, e pse t’i japim ne e tè shkelim ligjetè e Zotit. Kendej nuk kanè guxim tè vijmè,se e dijnè se ne u’a numurojmè nè lule tè ballit.E dègjonin, po disa neveriteshin nga fjalèt e kètijè pasaniku sahanlèpirès. Ata nuk kundèrshtonin dot se Beu ishte i fuqishèm dhe shumè i keq. Oxhakut nè mes tè dhomès po i mbaroni drutè, zjarri po shuhej,temperatura po zbriste po dhe pagjumèsija po bènte punèn e sajè. Shumè nga pjesèmarrèsit,pamvarèsisht se ku mbèshteteshin i zuri gjumi,edhe tè tjerèt bashkè me Beun i mbyllèn sytè. Rojet e caktuara ishin nè krye tè detyrès. Njeri qè ishte si mè i shkathti, futej nga njè herè brènda,pèr tè parè gjendjen e dilte prapè pa u vènè re. Po mè nè fundè kur i pa tè gjithè qè i kishte zènè gjumi, me shpejtèsi mori dy shishe me raki dhe njè kofshè dashi e shkoi dhe i’a shtroi me rojetè e tjerè. Ata u gèzuan dhe mbaruan shpejtè qè mos tè binin nè sy. Mèngjesi sikur ftohu mè shumè ,zjarri po shuhej. Njeri nga rojetè, vajti dhe i hodhi dru zjarrit e ngrohtèsija po i kènaqète ata qè flinin.Ata nga ngrohtèsija fjetèn deri nè mesditè. Kur u zgjuan u pèrshèndetèn me Beun dhe e falenderuan pèr gostinè. Ai si mè i fuqishmi i zonès dhe si gjoja mè i zgjuari, u jepte porosi:–Kujdesuni nga pabukèsitè:–Nè qoftèse konstatoni apo shihni ndonjè, mos keni mèshirè;-Vriteni,se ndryshe u vrasin ata juve. E po nuk e vratè, njoftoni menjèherèqè t’a kapin. Beu kishte pèrkrahas edhe nè disa qytete e zona pèr rreth Ata shpesh mblidheshin,diskutoni, bènin plaqne e parashikimè. Po kryesore kishin forcimin e organizatès sè tyre, duke mashtruar nga shtresa e varfèr,me dhurata,para e presione. Dimri me peripecitè e tijè dhe hallet e vuajtjetè e luftès po kalonte. Shenjatè pranvera po i tregonte, gonxhetè filluan tè duken,cicèrimatè e zogjève qè shpesh fluturonin dyshe duke ndjekur e pèrkèdhelur njeri tjetrin ishi èmbèlsuar. Dielli me rrezetè e tijè tè bukura,po e jepte shpèrblesèn e tijè, “ngrohtèsinè”.Zhurmatè gurgulluese tè ujrave qè shtoheshin nga tretja e dèborès i shkonin mè shumè tingujve tè njè orkestre kondrabasèshè.Edhe qielli me kuben e tijè,ditèn shkèlqente nga rrezetè e èmbèla diellore,ndèrsa natèn qèndisej nga mrekullija yjore,qè çdo yllè sikur i bènte pèrkèdhelje ecjes nazemadhe tè hènès. Gjithèshka nè natyrè u gjallèrua, e natyra s’donte t’i a dinte pèr gjendjen e luftès.Nè njè fshat afèr fshatit ku jetont Beu,ishte njè pasanik tjetèr qè kishte njè djalè shumè rrugaç. Ai kèrkonte tè nènshtronte e tè bènte çdo gje qè donte ai.Njè ditè dy djemè rreth njèzetèvjeçarè qè punoni gjithèmonè bashkè kishin dalè pèr tè kèrkuar punè. Ai u doli pèrpara dhe i urdhèronte tè bènin gjèra pa kuptim se donte ai. Ata nè fillim e kundèrshtuan,po ai filloi t’i godiste me shkopin qè kishte nè dorè.Djali i keq pèr hakmarrje qè nuk u bindèn nè fillim i urdhèroi qè tè çvisheshi lakuriq. Ata nuk pranuan, atèhere ai filloi t’i godiste prapè bile dhe mè fortè. Tè rinjtè nuk duruan mè dhe i’u kundèrvuan,duke e goditur edhe ata. Ai u nevrikos shumè dhe nxori thikèn pèr t’i vrarè. Mirpo njeri nga djemtè i kapi dorèn e thikès,ai duke menduar se èshtè shumè i fortè bèri njè lèvizje shumè tè shpejtè tè pa kontrolluar, e thika i ngulet thellè nè qafèn e tijè e si pèrfundim vdes. Lajmi u pèrhap me shpejtèsi,dy tè rinjtè ikèn dhe u fshehèn;Po rojet e besnikèt e pasanikut i kapèn,i lidhèn e i rrahèn duke i torturuan.Morèn vendim pèr t’i pushkatuar.Lajmin e dègjoi edhe Beu.Ai menjèherè dèrgoi korierè qè t’i jepnin porosi pasanikut qè mos t’i vriste atje se do kishte probleme e pakènaqèsi nga banorèt.—Ata duhet t’i sjelli tè lidhur kètu natèn.—Unè do i dèrgojè tek njè miku jonè besnik nè njè fshatè tjetèr, e ai po natè do i dèrgoi nè qytetin pranè tek njerèzitè e mijè. Ata dot’i veshin me kostume tè mira sikur janè bijè pasanikèshè,do t’ çojnè pranè njè pylli nè buzè tè rrugès po natèn e do t’i vrasin.Ata do i lènè aty, duke u vènè nè gjoks parrullèn e partzanève tè shkruar”V.F. ——L.P.”dhe fjalèt: Ja dy qenèr sahan lèpirès tè pushtuesve —Mirè u’a bèmè.—I kamè porositur qè edhe fytyrèn t’u a prishin qè mos t’i njohin shpejtè. Kèshtu me njè gurè ne vrasim dy zogjè.—Kèshtu mendojè:–Se njè veprim muk duhet tè jet vetèm i drejtè, po duhet tè veproi pèr arritjen eqèllimit qè ne kemi.—E memdojè se kjo èshtè zgjedhja mè e mirè.Edhe pasanikut qè humbi djalin kjo i pèlqeu.Ai pasi i rrahu prapè dy djemtè e rinjè i nisi tè lidhur te shtèpija e Beut.Sapo mbritèn aty ata i rrahèn pèrsèri.I futèn ashtu tè lidhur nè njè bodrum tè errèt me lagèshtirè e i mbajtèn gjithè ditèn.Nè darkè,ashtu tè lidhur i nisèn te pèrkrahèsi i zjarrtè i Beut. Ata do tè qèndronin aty mèngjesin dhe ditèn.Ndèrsa nè darkè do niseshin pèr nè qytetin qè do pushkatoheshin. Po pasi tè visheshin me rroba pasanikèsh.Pèrkrahèsi i Beut qè quhej FRED SHTATI i mbajti ashtu tè lidhur gjithè ditèn po tè paktèn u dha ushqim se ata kishin dy ditè pa ngrènè, duke plotèsuar atè pak humanizèm qè i mungonte.Ai i shihte dhe mendonte ndofta nga nxitimi apo momenti nuk i dihet si ka qenè puna po prap kanè vrarè.Janè shumè tè rinjè. E sado i keq qè tè jeshè”PRAPE SHPIRTE KE” Kurjoziteti i tijè u rrit , e mè nè fund i pyeti:—Mirè mor djema, gabimi,kokèfortèsija,arroganca apo mèndjelehtèsija i’u rrèmbeu e bètè goxha krim!-A nuk i menduat pasojatè? –Ti po n’a dukesh ndryshe nga tè tjerèt,e mè qè n’a pyete po t’a tregojmè si ka ndodhur:—Ne tè dy gjithèmonè punojmè bashkè nè çdo punè. Kishim dalè pèr punè;–N’a del pèrpara djali i pasanikut tè fshatit e n’a kèrkonte shumè gjèra tè kota e pa kuptim. Ne disa i bèmè disa nuk i bèmè, ai n’a godiste nè mes tè rrugès me shkop.Mè nè fund,n’a tha çvishuni lakuriq nè mes tè rrugès,se donte ai. A kishte mè turp qè tè çvsheshim.-Ne nuk pranuam,ai filloi tè n’a godiste me sa fuqi kishte me shkopin qè kishte nè dorè e ku tè mundète. –Ne nuk duruam dot mè dhe e goditèm edhe ne.Ai u mèrzit shumè dhe nxorri njè goxha thikè qè e kishte patur nè brez tè maskuar.Ne i kapèm dorèn e thikès kur n’a gjuajti e i’a pèrthyem e thika u kthye nè drejtim tè gushès sè tijè. Ai bèri njè lèvizje shumè tè shpejtè ,tè fortè e tè pa kontrolluar,thika kishte majè shumè tèmprehtè, e i’u ngulè thellè atijè nè fytè e si rezultat vdiq. Ne e lamè aty dhe ikèm u fshehèm, po n’a kapèn,n’a rrahèn e n’a kanè torturuar edhe duke n’a lènè pa ngrènè.-Ne zotri nuk kishim e nuk kemi asnjè fajè.—Kjo èshtè, nuk tè kemi shtuar asgjè.T’ thamè edhe mè parè ti n’a dukesh ndryshe, e ndofta ke mèshirè pèr ne. Ne dolèm pèr bukèn e gojès e po pèfundojmè nè pushkatim. Sido qè tè ndodhi puna jonè:–Ne tè jemi mirènjohès dhe tè falenderojmè shumè pèr njerzillèkun qè ke trguar me ne deri tani.Fredi,pasaniku:–Djema!—Me tè vètetè mè vjenè keq se si u paska ndodhur. Unè tani jamè nè njè pozicion shumè tè vèshtirè.—Humanizmi ka rèndèsi pèr njeriun,ju mè futèt nè njè errèsirè, ku do mundohem tè gjejè njè pishtarè drite nga qielli qè tè mè ndriçoi mèndjen,pèr tè gjetur njè zgjidhje Hyjnore pèr ju tè dy.—Tè shohim, tè mendohem njè herè.Nè darkè pa i dhènè asnjè pèrgjigje dy tè rinjève,ashtu tè lidhur i hipi nè karrocèn me dy kuajè e vetèm me ata tè dy u nisè pèr nè destinacionin e caktuar. Tè rinjtè shikonin njeri tjetrin dhe shikimet e tyre sa vinin e dobèsoheshin. Shpresatè e tyre filluan tè treteshin edhe pèr kètè njeri qè e quajtèn ndryshe nga tè tjerèt. Nata ishte me yje, hèna ecte gjithè naze nè qilimin yjor.Diku larg dukeshin edhe ca re qè ecnin me shpejtèsi pèr tè mbuluar hènèn bukuroshe. Afèr njè pylli u dègjua njè zè si jehonè qè i drejtohej kuajve pèr tè ndaluar, duke ndaluar kuajtè u dègjua dhe bllokuesi i rrotave qè pèr çudi djemève i u duk si timbèr violine.Xhaxhi Fredi,pasi ndaloi karrocèn,foli me njè zè kaqè tè èmbèl sa djemève i u duk sikur njè èmbèlsi zèri tè tillè nuk e kishin dègjuar as nga baballarèt e tyre…….—-D ::J::E::M::A:–DERI kètu ishit nè besèn time.Tani ikni,kini kujdes, ai duke u zgjidhur duartè ata e shikoni e fytyra e tijè u dukej èngjèllore. Pasi u zgjidhi duartè u tha pèsèri:—Ikni,,,, e mos bèni prapèsira.PERENDIJA JU BEKOFTE “ APOLLONI U A NDRCOFTE RRUGEN TUAJ TE GJATE TE JETES”.Dijeni se mizoritè sjellin gjithèmonè fatkeqèsi e pikèllime.
–Mos mè mbani nè kujtesèn tuaj si njeri tè keq;–Po momenti shpesh èshtè mbreti i gjithèsisè. Unè u lidha me ato, jo se kisha nevojè. Po nè njè gosti ashtu erdhèn punèt. Unè mirè isha nè punèn time pa probleme e kundèrshtarè.Tani qè jamè bashkuar me ata si simpatizant i tyre dhe me pak pasuri,çlirimtarèt mè shikojnè si tradhètarè i Atèdheut. Tè dy djemtè e pèrqafuan me shumè dashuri e kur po largoheshinsi tè lirè qè ishin,ai prap i porositi:–Djema me mèndje tè qetè,edhe nè mundime tè mèdha siç i patèt,qetèsija do u nxjerrè faqebardhè.—Pèr mua mos u mèrzisni, ata kanè besim te unè. Unè do u themè se ata mè ikèn buzè lumit, ashtu tè lidhur u hodhèn nè njè rrèpirè dhe pèrfunduan nè ujè.I ndoqa,kontrollova kudo,po mè duket se i mori rryma e ujit e u mbytèn se ishin me duar tè lidhura. Kèshtu do mbyllet kjo histori. Po ju kujdes se jeni nè fillim tè jetès,mundohuni t’a gèzoni atè. Ata ikèn me shpejtèsi dhe u zhdukèn nè pylline dèndur. Ata e mbyllèn problemin e simpatizuesit tè tyre mè njè vrejtje se pse nuk kishte marrè edhe roje me vehte. Atyre u duhej ky njeri. Ndèrsa dy tè rinjtè u bashkuan me çetèn partizane tè zonès.Ata morèn pjesè dhe u dalluan nè disa beteja pèr çlirimin e vèndit.Lufta mbaroi me fitoren historike tè heroizmit partizanè.Pas lufte dy djelmoshatè tanè u bènè kuadro ushtarak nè shèrbimtè mbrojtjes sè vèndit. Lufta e klasave po ngjallète shqetèsime te bejlerèt dhe pasanikèt e pasuesitè e tyre. Ata filluan tè marrin arratinè familjarisht apo individualisht jashtè shtetit. Edhe FRED SHTATI sè bashku me familjene tijè, u nisèn nga frika qè tè emigronin. Po nè kufi i kapèn si Fredin bashkè me familjen ashtu edhe disa familje tè tjera.Nè momentin qè po i regjistronin, i erdhi rradha familjes sè Fredit. Kryerregjistruesi,njè oficer simpati dhe i ri e pyeti:–Emrin ju lutem;–Fred Shtati:Kryeregjistruesi ndaloi, e vèshtroi dhe foli:—Zotri, merr familjen e shko nè shtèpi dhe mos e pèrsèritè herè tjetèr kètè veprim. Fredi ndaloi si i hutuar, e vèshtroi,e falenderoi pa e ditur se pèrse dhe nga kush i u bè kjo mirèsi, kur familjetè e tjera niseshin pèr nè pikatè e internimit.Oficeri qè i bèri kètè nderè ishte njè nga djemtè qè Fredi i pati shpètuar jetèn. Fredi nuk e njohu,po dhe ai nuk i tregoi.
Pas disa ditèsh edhe i vllai i Fredi Zoji, edhe ai ishte frikèsuar, se edhe ai kishte pasuri dhe anonte si i vllai nga ana e Ballit kombètarè. Ai sè bashku me familjen, ashtu si Fredi u kap nè kufi,po nè njè pikè tjetèr kufitare.E njejta proçedurè.Kur i erdhi radha e regjistrimit,oficeri i ri si kryeregjistrues e pyeti:—Emrin ju lutem?—Zoji Shtati. Oficeri ndaloi dhe e pyeti;–Fedi Shtatin e njihni? –Po z.oficer e kamè vèlla! –Mirè Z. Zoji, me familjen mè prisni pèjashta.Ata dolèn familjarisht e pas tyre doli dhe oficeri i ri.Z.Zoji, ju nisuni pèr nè shtèpi e ju lutem mos e pèrsèrisni mè kètè gabim.Po kamè njè porosi:–Zotin Fredi m’a pèrqaqfo fortè e i thuaj se tè dy ata djemtè qè shpètove nga pushkatimie presm qè t’na takoi. Unè jamè njeri ndèrsa tjetri ka qenè ai qè ktheu Fredin nè shtèpi para dy javèsh.Ne nuk i’a harrojmè,vetèm rrini tè qetè dhe shèrbeni vèndit.Duke u ndarè falenderimet nuk kishin fund.—Ikni tani i thuajè edhe Fredit punoni pèr popullin e nuk do t’u ngacmoi askush.—Zoji me familjen shkuan nè shtèpi,dhe menjèherè shkuan te Fredi dhei treguan, se ai nuk e dinte se kush e kishte shpètuar nga internimi. _Ata e pèqafuan shumè Fredin, e FREDI nè sy tè tyre foli:—Nuk thonè kotè;–Bèjè njè tè mirè e hidhe nè det, po s’ta diti njeriu t’a di Zoti vetè.
Pra ja si erdhi mirèsija qè bèra me shpirt, mè shpètoi mu,familje dhe vllain me familje nga internimi
ASLLAN KASA:
