Mark Marku

Ne githe boten dhe ne shqiperi vite 2020-2021 kane qene vite teper te veshtira lidhur me gjendejn shendetesore te njerzeve.Ashtu si e kemi perjetuar te gjithe kaluam nje situate teper te rende per jeten.Perballje me kete pandemi globale, pas 100 vite te fundit ne zhvillimin e historise se njerzimit.

Aktualisht ekonomia botrore dhe jeta njerzore kaluan dhe po kalojne situate te veshtire ,qe filloj dy vite me pare nje recencion gati i plote ,aq me teper kjo eshte ndjer per vendet e pazhvilluar dhe te varfera si vendi yne.Edhe pse ne keto kushte te veshtira shendetesore dhe ekonomi te ketyre dy viteve intelektualet e botes krijuese kane vazhduar te punojne edhe ne kete situate te rende shendetsore dhe ekonomike.

Nje intelektual , ushtarak me shume kontribute dhe shkrimtar i shquar eshte edhe Zoti Hys Hasa.Ai pas gati tre vitesh pa ardhur ne Shqiperi ,si emigrant vjen ne kete pranvere ,post pandemie me nje krijmtari mjaft te pasur te tij.Vite me pare ,ne mos gaboj ne vitin 2006 Z.Hys Hasa emigron ne SHBA miku une ushtaraku me reputacion ,specialisti e me vone drejtues i artilerise ne Divizionin e Kembsorise Kukes te ushtrine shqiptare.Ai pas shkolles se meseme ne Kukes ,vazhon arsimin e tij ne shkollen e larte ushtarake, dhe vite me vone Akademine Ushtarake ne Tirane,vazhdoj te punoj me perkushtim si nje artileier i zoti si profesionist dhe ne detyra te tjera gjate karrieres ushtarake te cilen e mbylli me sukses pas prej me se 35 vite, kaloj ne pension te parakoheshem e me mbushjen e moshes 65 vjec ne pesion pleqerie.

Zoti Hys Hasa eshte nje intelektual dhe njeri fisnik dhe i mencur dhe shume aktiv ne jeten shoqerore publike,ate une e shikoj edhe si nje intelektual,shkrimtar te shquar ,por edhe si nje Patriot te madh.Patriotizmi eshte kurre dashuria per njerzit e tu vjen e para .Pse e them kete ,po ju do mendoni se ai doli ne pension ,ne fakt ai doli ne pension si ushtarak por me shume perkushtim ai nisi rishtas nje pune sa fisnike ,sa te lodheshme ,por shume te dobishme me studimet e prurjet e tij, ai me kembenguljen ,seriozitetin dhe mecurine qe e karakterizon vazhdoj pa pushim dhe po ecen shume i sukseshem perpara, pa ndaluar ne nje rruge te re.

Ai ju kushtua punes krijuese duke u marre me studime te historise se zhvillimit te saj,e me separi vendlindjes se tij te fashtit Vila pjese e krahines Luma ne vazhdim te krijmtarise se tij ,ai do ti kushtoj vemendje ne studimet dhe zhvillimet e historise se kesaj krahine ,te vlersimit te njerzve te cilet gjate dekadave kane qe pjese e jetes ne zhvillimin e ketij fshati ,po gjithashtu me vone do te zgjeronte studimet e tij per krahine e Lumes.Kush hap dyer shkollash mbyll dyer burgjesh.Ka thene Viktor Hygo.E natyrisht librat jane pjese e shkolles qe cdo kush ne jete ,nese ka deshire dhe mundesi te lexoje merr nepermjet tyre shume dije dhe kulture. Por une mendoj se Z.Hys Hasa perpos librave te tjere me pare qe kane shkruar e botuar nga kjo krahine,ai me studimet dhe botimet tij ka hapur dritare te diturise ne historise e krahinen e Lumes ,te cilat leshojne drite ku brezat e sotem shikojne vlerat dhe keto dritare nuk do mbyllen kurre per brezat e sotem dhe te tjere qe do vijne te cilet do shikojne,lexojne dhe do te njhihen me historine dhe vlerat e krahines se Lumes dhe te njerezve te saj.

Ai ne vitin 2008 do te vinte me librin e tij te pare Vila Pjese e Krenarise Kukesiane,ku e promovon ne sallen e Muzeut Historik ne Tirane,me nje pjesmarrje te gati 300 burrave e grave te krahines se Kukesit dhe shoke e miq te autorit Hys Hasa,aq sa njerzit qendronin ne kembe pasi salla ka vetem mere vetem 220 vende,te cilet erdhen per te respektuar autorin per punen e tij studimore te ralizuar aq mire per fshatin e tij ,natyrisht qe ky liber eshte pritur mjaft mire dhe njerzit pjesmarres dhe te tjere me vone , kane treguar shume interes ,pasi Vila eshte nje nder fshatrat me njerez te cilet kane kontribute te vecanta por edhe nje fshat me me bukur i krahines se Lumes.E theksova dalje e librit te pare per te treguar startimin ne krijmtarine e tij.

Ne vazhdim te krijmtarise se tij pas librit te pare do Zoti Hys Hasa te thellohet ne punen krijuese ,si njeri me shpirt e zemer qe ka dashurine madhe per vendlindjen dhe krahine e tij dhe si nje itelektual me shpirt atdhetari ai nuk ndalet ne krijmtarine e tij ne vitin 2010, do te vij me librin e dyte –“Midis emigranteve shqiptare ne Amerike,,ku ne kete liber spikasin vlersimet per shume emigrant qe jane nga Shqiperia ,po edhe nga fshati i tij dhe nga Kukesi.E ndjenja e tij atdhetare do te mbahet gjithnje e ndezur dhe me perkushtim ai punon dhe sjell botimin tjera si “Nga Filadelfia ne Tirane,, botuar ne vitin 2011,libri ‘’Mes shokesh ne sherbim te atdheut ,, ne vitin 2013 ,,.Perkushtimi i tij ne studimet e punen e tij krijuese nuk ndalet ,gjate pranveres se vitin 2015 sjell tre libra te tij ,librin ‘’Veprimtari atdhetare e njerzore,, librin “Kontribute atdhetare ,, dhe librin “Dritare kohe dhe mencurie Kuksiane,,.

Po ashtu si une e ceka edhe me siper ndjenja e dashurise per vendlindjen Kukesin e tij apo si njhet edhe si Krahian e Lumes do te mbaje te ndezuar punen e perkushtimin e ketij intelektuali e studiuesi te palodhur dhe shume i perkushtuar qe te nxjerr ne drite per ti njohur jo vetem krahina e Lumes por edhe mbare Shqiptaria ,figura e personalite ,intelektual ,po edhe jo intelektual ,por qe kane nje kontribut te shquar ne jeten dhe historine e krahine se Lumes ,e shkrimtari Z.Hys Hasa do te vije ne vitin 2016 perseri me 3 libra tjere “Personalitete ushtarake Lumjane ,, po ashtu librin ‘’Lavdi ne Perjetesi,,dhe vellimin e pare “ Vlera intelektuale Kuksiane,,.

= Zoti Hys Hasa gjithnje I karkaterizuar nga perkushtimi e ndjenja per te thene te verteten ne zhvillimet historike te Kuksit dhe vleren qe kane keto zhvillime ne historine kombetare, e nxite shkrimtarin te vazhdoj e thellohet ne studimet e tij ,duke ardhur perseri per lexuesin e gjere ne vitin 2018 me 3 libra te tjere ,me botimin e tij vellimi i 2 “Vlera intelektuale Kuksiane,, librin “Te jetosh me dashamiresine e vlerave njerzore dhe vellimi 3 librin ”Vlera intelektuale Kuksiane,,.

Ne vitin 2019 shkrimtari Z.Hys Hasa vjen me prurje t ere ,ai sjell ne pranveren e vitit 2019 per lexuesin 2 libra te botuar ,librin “Vlersime dhe mesazhe Mirnjohese ,, gjithashtu librat “Gjurme vlerash Kuksiane vellimin 1,,

Ne periudhen e pandemise globale botrore ,intelektuali ,studiuesi dhe shkrimtari Z.Hys Hasa edhe pse ne kushte shume te veshtira me kufizimet dhe rezikshmerine per kedo levizja dhe kontaktet me njerz ,nuk e penguan qe te ndali punen ne krijmtarine e tij studimore dhe fale dhe gjendjes shendetesore te mire ne kete periudhe ai me kembengulejn e perkushtimin e tij arrit qe te vij ne kete fillim pranvere me 4 libra te tjere duke shtuar prurjen e vlerave te reja ne keto libra per fshatin Vila ku eshte lindur e rritur dhe per vlerat intelektuale Kuksiane dhe te penes nga auto rte shquar Kuksiane.

Promovimi I botimeve te u realizua Ditën e Diele me datë 24.4.2022 ora 10.00 tek Muzeu Kombëtar për këto;

1-Gjurme vlerash jetesore ne Vilë”,vellimi i 1,2.

2-Autor e vepra nga pena kuksiane”,vellimi 1,2,

3-Vlera intelektuale kuksiane”,vellimi i 4-të.

4-Gjurmë vlerash kuksiane”, vellimi 2-të.

Ky promovim u moderuar nga gazetari,shkrimtari dhe poeti I mirnjohur Izet Duraku.

Gjate ketij takimi per botimet dhane vlersimet ne heshtej dhe me pranine e tyre gjithe grate e burrat Kuksiane te pranishem ne salllen e Muzeut e cila ishte e tej mbushur ku disa qenronin edhe ne kembe .Keshtu ndodh sahere promovon librat zoti Hys Hasa. Nje vlersim me fjale dhe me leter per botime e cituara me siper dhane shume nga studiuesit dhe shkrimtaret Kusiane te pranishem ne kete promovim te cilet vlersuan figuren e intelektualit Z.Hys Hasa dhe vlerat e gjithanshme qe sjellin librat e tij me nje kolane te pasur prej 21 Libra.

Nder kryesoret qe bene vlersimet e tyre ne kete takim do permend ishin këto që Prof. dr As.Shefqet Hoxha, Kryetarin e Keshillit te Qarkut Kukes Z.Abdulla Domi ,ambasador Arben Çejku, Akademikun dhe kryetarin e Akademise se Shkences dhe Letrave Mirdita ,Akademik Fatos Daci, Zonja Vera Istrefaj aktualisht poete dhe kryetare e krijueve ne Qarkun Kukes,shkrimtari Xhavit Lashi dhe te tjere.Ata vlersuan kolanen e 21 librave te shkruar ku veprat e tij janë kryesisht me mbi 300 faqe dhe se faqet totale te shkruara nga autori Zoti Hys Hasa ne te gjitha veprat e tij I kalon 14000 faqe.

Ne kete takim pas vlersimeve te bera si per autorin dhe rendesine per vlerat e veprave te tij ,u dha ideja se Zoti Hys Hasa eshte nje intelektual dhe shkrimtare e Patriot i shquar i cili ka punuar dhe vazhdon te punoj me perkushtim per te sjelle vlera e historise se krahines se Lumes edhe pse jeton prej vitesh jashte atdheut.Ai eshte majft aktive ne Forumin e ish-ushtarakëve shqiptarë të Shoqatës “Bijtë e Shqipes” në Filadelfia-SHBA, ku jeton banon familjarisht.

Zoti Hys Hasa ne vazhdimesi sa here vjen ne Shqiperi e ka axhenden e tij te takimeve me shoke e miq te vjeter e te rinj.Ai gjene mundesine ti takoje dhe te shkembej mendime me ta ,e pse jot e sjell ne kujtese mbresat nga kryerja e detyrave ne vite si ushatarka nen uniforme.

Diten e shtune ai kishte planizuar nje takim me ushtarkun dhe drejtuesin e madhor ne ushtine shqipatare Z.Isamail Shulku dhe ushtarak te larte prezente ne ket etakim mengjesi Zotrijnte Fadil Grosha , ,Qazim Selimaj , Ahmet Osmani ,Mark Marku ,Lirim Hasa dhe Nuri Shehu ,ing.dhe bisnesmeni nga Gramishi me banim ne Tirane Z.Skender Lena. Ishte nje takim shume shoqeror e miqesor.Ne bisede duke folur per kolanen e librave te tij ,I them se ju miku yne Z.Hys Hasa jeni vertet me moshe 74 vjec ,por mendjen e keni te fresket si te jeni nje 30 vjecar dhe majft ,ndaj e uruam te gjithe qe ne te ardhmen te ta presim me vepra te tjera.

Zoti Hys Hasa librat tuaj sjellin epoke te zhvillimit te historise ne Kukes,jane libra te cilet jo vetem une por kush i ka lexuar i vlersojne libera te mire qe me siguri do jetojne gjate dhe ato nuk ka çmim. Libri eshte si vera, sa me shume kalon koha, aq me shume i rritet vlera. Popujt e e cdo vendi bejne historine e tyre . Librat e shkruara nuk jane gje tjeter veqese kujtese e popujve te ndryshem.

Une dua njerezit qe bejne gjerat me zemer dhe jo per interes, ju jeni nje intelektual e shkrimtar i tille miku im Hys Hys Hasa. Ju skruani me dashuri e perkushtim per vlerat e krahines. Dante ne Komedine Hyjnore shkruante: “Dashuria eshte ajo qe leviz diellin e yjet e tjera.”

Ashtu si ke zemren zoti te bjen gjendjen,E ju nga te gjitha anet jeni mire e mire uroj te jeni ne vazhdim,ne rrugen e promovimit te vlerave te Kukesit dhe te Shqiptarise.

Miku im Shendet dhe suksese

Mark Zef Marku

Tirane 1.5.2022