Studiues turq per ndalimin e mesimit te gjuhes shqipe gjatë periudhës së pushtimit osman.
Ercan Karakoç, Mesut Yavaş İkinci meşrutiyet döneminde Arnautlarin egitim çalişmalarinda önemli bir aşama: Elbasan Maarif Kongresi(Kongresi Arsimor i Elbasanit, një fazë e rëndësishme në punën arsimore të shqiptarëve gjatë epokës së dytë kushtetuese).
Në shekullin XIX, kur nacionalizmi në Ballkan u ndërtua mbi baza fetare dhe gjuhësore, të gjithë liderët kombëtarë e përdorën gjuhën si llaçin më të fortë për krijimin e unitetit kombëtar. E njëjta gjë vlente edhe për shqiptarët që jetonin intensivisht në rajon dhe shqipja ishte një gjuhë unifikuese për shqiptarët që i përkisnin feve dhe sekteve të ndryshme. p.676
Duke pasur parasysh se një nga elementët më të rëndësishëm dhe më kritik të formimit të shtetit kombëtar është ndërtimi i gjuhës kombëtare dhe të të kuptuarit të arsimit, shihet se shqiptarët kanë vepruar edhe në këtë bosht që në fazën e parë të lëvizjeve të tyre për pavarësi. Qëllimi i krijimit të një kulture kombëtare të bazuar në gjuhë ishte në axhendën e shqiptarëve nacionalistë. p.676-677.
Në fakt, një grup intelektualësh shqiptarë që u mblodhën nën ombrellën e Shoqatës Kulturore Shqiptare në Stamboll në vitin 1864 filluan të kryenin kërkime për gjuhën shqipe si dhe për historinë, letërsinë, kulturën dhe folklorin e tyre. Në fakt, një komision prej tre personash i formuar në këtë periudhë punoi për alfabetin e shqipes dhe madje përgatiti një alfabet të përshtatshëm për alfabetin latin dhe pasi bënë një përparim të rëndësishëm në alfabetin, kërkuan arsimin shqip nga Ministria e Arsimit. p.677.
Megjithatë, kërkesat e intelektualëve shqiptarë nuk do të ishin përfundimtare për shkak të kundërshtimeve të patriarkanës ortodokse greke të Fenerit dhe kundërshtimit të administratës osmane. p.677.
Komiteti për Mbrojtjen e të Drejtave të Shqiptarëve, do të kërkonte përdorimin e shqipes në shkolla dhe në institucionet zyrtare në programin prej 5 pikash që i paraqiti administratës osmane në janar 1879. p.678.
Pas ndalimit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, qëndrimi i administratës osmane ndaj shqiptarëve ishte që të pengonte shqiptarët të përdornin dhe zhvillonin publikisht gjuhën e tyre. Përveç mësimit në gjuhën shqipe, në shkolla u ndaluan botimet dhe librat në gjuhën shqipe. Në fakt shkollat shqipe, duke filluar nga shkolla e parë shqipe e hapur në Korçë, u mbyllën një nga një. Porta e Lartë u përpoq që çështja e arsimit të mos shndërrohej në një lëvizje që do të siguronte arsimin në gjuhën kombëtare për të gjithë shqiptarët. Megjithatë, pavarësisht nga të gjitha këto politika parandaluese, intelektualët shqiptarë vazhduan veprimtarinë e tyre fshehurazi gjatë sundimit të Sulltan Abdulhamidit II. Për shembull, ata bënë përpjekje për të hapur disa shkolla në Korçë dhe rrethinat e saj dhe në anën e Gjirokastrës. Alfabeti dhe tekstet e shqipes u shtypën në Bukuresht, ilegalisht dhe nëpërmjet tregtarëve nga gjysma e dytë e shek. XIX. p.679.
Për më tepër lexoni: Ercan Karakoç, Mesut Yavaş İkinci meşrutiyet döneminde Arnautlarin egitim çalişmalarinda önemli bir aşama: Elbasan Maarif Kongresi,
